Gabinet Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej
       BRZEG ul. Trzech Kotwic 11B
Image1.jpg
Start arrow Artykuły arrow Szczelina odbytu 
Szczelina odbytu Drukuj Email
Redaktor: lek.med. Robert Janiszewski   
02.06.2008.
Image Szczelina odbytu (łac. Fissura ani ) -  jest to pęknięcie w błonie śluzowej kanału odbytu poniżej linii grzebieniastej. Najczęściej występuje u osób w młodym i średnim wieku. Szczelina odbytu jest najczęstszą przyczyną krwawienia z odbytu i najczęstszym powodem przełamania bariery wstydu i zgłoszenia się do lekarza. Objawy zwykle mylone są z chorobą hemoroidalną.

 

Przyczyny:

  • Obecnie przyjmuje się, że szczelina powstaje na skutek upośledzonego przepływu krwi w okolicy kanału odbytu jako przyczyny zwiększonego napięcia zwieracza wewnętrznego odbytu oraz urazu mechanicznego (biegunka lub zaparcia) Nadmierny skurcz lub brak relaksacji mięśnia zwieracza wewnętrznego, zaburzenia odruchu hamowania odbytniczo-odbytowego mogą prowadzić do niedokrwienia błony śluzowej i powstania owrzodzenia najczęściej na spoidle tylnym (75%), rzadziej przednim.
  • Powstaniu szczeliny sprzyja nieprawidłowa dieta, wysiłek fizyczny, uporczywe zaparcia, może też być wynikiem zakażenia gruczołów odbytowych.
  • Chociaż schorzenie może pojawić się w każdym wieku bez względu na płeć to częściej dotyczy ludzi w młodym i średnim wieku np. u kobiet po przebytych ciążach, sportowców, kierowców,

Objawy
Charakterystyczne objawy bywają mylone z innymi schorzeniami odbytu i jego okolic np. chorobą hemoroidalną czy przetoką odbytniczą i powinny skłaniać do wizyty lekarskiej. Ustalenie rozpoznania jest kluczowe do prawidłowego leczenia szczeliny odbytu.
Główne objawy :
  • silny uporczywy ból związany z defekacją, utrzymujący się nawet kilka godzin
  • pieczenie
  • świąd
  • niekiedy także krwawienie (ślady krwi na stolcu, papierze toaletowym, bieliźnie, a w przypadku małych dzieci - na pieluszkach). Jest to objaw wymagający bezwzględnie ustalenia przyczyny i wykluczenia choroby nowotworowej!
  • czasami w kanale odbytu bada się niewielki guzek - fałd skórny  (tzw guzek wartowniczy)

Podział i klasyfikacja

Szczeliny odbytu dzieli się na

  • Ostre - pojawiają się zwykle sporadycznie po zaparciach lub biegunce jako wyraz mechanicznego uszkodzenia anodermy. Przypuszcza się, że każdy człowiek przynajmniej raz w życiu ma do czynienia z bardziej lub mniej nasiloną ostrą szczeliną. Goją się dość dobrze "domowymi sposobami" w ciągu 2 - 4 tygodni. Nie leczone lub ignorowane mogą prowadzić do powstania szczeliny przewlekłej.
  • Przewlekłe - trwające ponad 6 tygodni bez tendencji do zagojenia się. Ulegają "podleczeniu" z okresami zaostrzenia się i nawrotów objawów. W "starych", często zakażonych szczelinach brzegi ubytku są wałowato pogrubiałe, w kanale odbytu ulega przerośnięciu brodawka, u wejścia do kanału odbytu ulega przerośnięciu fałd skórny(guzek wartowniczy) a w dnie szczeliny ( ok 1,5 cm) widoczne są włókna mięśnia zwieracza wewnętrznego. 

LECZENIE
Domowe sposoby
W wielu przypadkach szczelina odbytu powstaje sporadycznie na skutek błędów dietetycznych dlatego większość ludzi w początkowym okresie radzi sobie z dobrym skutkiem domowymi sposobami.  O czym zatem warto pamiętać:
    • Higiena osobista - podmywanie się ciepłą wodą kilka razy dziennie, nasiadówki w ciepłej wodzie z dodatkiem preparatu ziołowego "Kora Dębu", Przemywanie okolic odbytu po wypróżnieniu zmniejsza ryzyko infekcji i łagodzi bóle.
    •  Dieta - ważny element sprawnego funkcjonowania jelita grubego i regulacji wypróżnień. Żywienie zgodne z tzw " piramidą żywienia" zapobiega zaparciom
      1. Piramida żywieniaSpożywanie odpowiednio dużej ilości błonnika, który pobudza pracę przewodu pokarmowego, wiąże i usuwa z organizmu resztki pokarmowe. Błonnik zwiększa objętość stolca, powoduje że nie ma on zbyt twardej konsystencji, ułatwia jego przechodzenie przez jelita.
      • Regularność odżywiania się
      1. Wypijanie około 2,5-3 litrów płynów dziennie.
    • Aktywność fizyczna - brak ruchu, siedzący tryb życia upośledzają pracę jelita grubego i prawidłowe krążenie krwi.
    • Unikanie stresu - wzmaga napięcie układu wegetatywnego, w tym częściowo zwieracza wewnętrznego odbytu.
    • Preparaty zmiękczające stolec - preparaty ziołowe np.: Alax, Normacol, Normosan, Regulax.
      Preparaty poślizgowe - czopki glicerynowe, parafina.
      Preparaty przeczyszczające - Laktuloza, 
    • Preparaty miejscowo przeciwzapalne, przeciwświądowo - Ziołowe  np: Rectosol, Ruscorex, Hemorol, 

Leczenie zachowawcze: 

Leczenie farmakologiczne stosuje się razem z rygorem higieniczno-dietetycznym. Skuteczność to około 60%
Stosuje się miejscowo:

    • Leki przeciwzapalne,  przeciwświądowe i łagodzące objawy - Anusol, Procto-Glyvenol, itp   Leki
    • Leki rozluźniające zwieracz wewnętrzny - leki z grupy nitratów ( np.:maści z NTG ) lub blokery kanału wapniowego.
      Nazywane są niekiedy "farmakologiczną sfinkterotomią" - skuteczność około 70-80%.  Powikłania w postaci bólów głowy, zaczerwienienia twarzy i spadku ciśnienia sięgają nawet 40% pacjentów.
Leczenie zachowawcze jest mało skuteczne w przypadku przewlekłych szczelin odbytu.

Leczenie chirurgiczne:

Leczenie operacyjne powinno być zarezerwowane dla tych chorych, u których leczenie zachowawcze zakończyło się niepowodzeniem. Wszelkie instrumentalne zasady sprowadzają się do zwiotczenia mięśnia zwieracza wewnętrznego odbytu.

Nieoperacyjne:  

  •  Botox - Ostatnio wprowadzono do leczenia szczeliny Toxynę botulinową A - Botox, który relaksuje zwieracz sprzyjając gojeniu szczeliny. Metoda skuteczna jest w około 70-80% a powikłania w postaci nietrzymania stolca są rzadsze i przemijające. Niekiedy może wystąpić ból podczas injekcjii lub zakrzep w miejscu injekcji.
  • Stopniowe rozszerzanie kanału odbytu - Polega na stopniowym ( trwającym ok 2 miesięcy ) rozszerzaniu specjalnymi aplikatorami zwieraczy kanału odbytu.
Operacyjne:
  • częściowe boczne przecięcie zwieracza wewnętrznego zamknięte (metoda Notarasa), skuteczność ponad 90%.
  • Częściowe boczne przecięcie zwieracza wewnętrznego otwarte - po nacięciu skóry i wypreparowaniu mięśnia.
  • miejscowe wycięcie szczeliny - obecnie rzadko preferowane

 

W NZOZ SurgiMED stosujemy:

metody nieoperacyjne :

  • leki zmniejszające stan zapalny i przeciwbólowe z zawartością kortykosterydów, Bizmutu i innych środków.
  • leki zmniejszające napięcie zwieracza wewnętrznego i przyspieszające gojenie - NTG lub Blokery kanału wapniowego

metody operacyjne :

  • metoda NOTARASA w modyfikacji Littlejohn ( boczne przecięcie zwieracza wewnętrznego wykonane techniką zamkniętą ) - procedura ambulatoryjna w znieczuleniu miejscowym.

 

Niektóre leki stosowane miejscowo:


Procto-Glyvenol - Substancje czynne - Tribenosidum, Lidocaini.  hydrochloridum. Tribenoside jest związkiem syntetycznym o działaniu podobnym do hydrokortyzonu. Łagodzi stany zapalne, obrzęki, świąd i ból. Hamuje reakcje uczuleniowe. Lidokaina ma działanie znieczulające, łagodzi ból i świąd.

Proctosone
-  Czopki 12 szt, Maść 15 i 30 g
Cinchocaini hydrochloridum, Esculosidum, Hydrocortisoni acetas, Neomycinum Titanoreina

Posterisan
,  PosterisanH
- czopki, maść - (Dr Kade, Niemcy.)substancje czynne - martwe bakterie Escherichia coli oraz produkty ich przemiany, fenol; preparat H: martwe bakterie Escherichia coli oraz produkty ich przemiany, hydrokortyzon, fenol.
Hemorectal - substancje czynne - bismuthum subgallicum, bismuthum oxydatum, resorcinolum, bismuthum oxyjodogallicum, acidum boricum, zincum oxydatum, balsamum peruvianum. Działanie - Preparat łagodzi podrażnioną błonę śluzową odbytu.
Anusol - Substancje czynne - bizmut, tlenek cynku, balsam peruwiański. Anusol działa ściągająco na naczynia krwionośne odbytu oraz przyspiesza gojenie pęknięć błony śluzowej. 
Detralex, Venoruton - leki poprawiające żylny przepływ krwi
Avenoc - lek homeopatyczny
Aesculan,
Neo-Aesculan
niesterydowe leki przeciwzapalne.
Hemorol - Ziołowy - substancje czynne - wyciąg z rumianku, wyciąg z janowca barwierskiego, wyciąg z kasztanowca, wyciąg z kaliny koralowej, wyciąg z kłącza pięciornika, wyciąg z pokrzyku.
Rectosol - Ziołowy
Ruskorex - Ziołowy
Distreptaza czopki -


Autor : lek.med. Robert Janiszewski      Kontakt
Specjalista Chirurgii Ogólnej
Specjalista Chirurgii Onkologicznej
 

Informacje zawarte w tutejszym serwisie mają charakter edukacyjny i w żadnym przypadku nie stanowią i nie zastępują wizyty lekarskiej. REGULAMIN 

Zmieniony ( 04.06.2009. )